İstanbul'un tarihinde 500 yıla yakın bir zaman diliminin, medeniyet çiçekleridir, sebiller. Fetih'den az sonra başlayıp, çok yakın tarihlere kadar, yani bundan 20-30 yıl öncelerine kadar sürmüş olan o zaman diliminde, birkaç unsur vardı ki, bu mermerden ve taştan örülmüş güzellik yuvalarını üretiyordu: Önce herkese fazlası ile yetecek kadar bol ve hem de tertemiz olan, içme suları vardı, o devirde. Sonra, sadece Allah'ın rızasını kazanmayı ve bununla öbür dünyada mutlu olmayı amaçlayan insanların yaşadığı devirlerdi, onlar. Bu iki unsur, her mahalleye uzak-yakın bir kaynaktan su getiren, başta, göz alıcı bend'leri, yolda su terazilerini ve en uçta çeşmeleri içeren sisteme vücut verdi. Sebil, bu altın zincirin bir yan halkası idi: Çeşmenin musluklu ya da musluksuz akıttığı billur suları, sebil, mermer bir depoda saklıyor, sonra onu gelen-geçen her kula, önceleri kalaylı taslarla, sonraları sıra-sıra cam bardaklarla, önleri temiz önlüklü adamlar eliyle, birer-birer sunuyordu. Her sıcak günde, her içenin hayır duasını alarak. Ve sırf bunun için. Lale Devrinin getirdiği zevk, müzik ve çiçek rüzgârı, sebil yapılarına da olağanüstü bir güzellik kazandırdı. En güzel sebiller bu dönemde yapıldı. Bu ahengi, önce 1800'ler sonu ve 1900'ler başında devreye giren Fransız şirketinin her eve Terkos suyunu sokması, bozdu: Fazla damak tadı peşinde olmayanların mutfaktaki musluktan su içebilmesi, sebillerden ilk kopuşa yol açtı. Sonra 1950'lerin nüfus artışı, bina ve inşaat krizi, temel kazılarında bütün eski yer altı su ulaşımını tahrip edip, sebilleri, can damarı kesilip, çarkları durmuş değirmenlere çevirdi. 1970'ler ve BO'lerin çevre kirlenmeleri, sanayi artıkları, suların hepsini, içilmez hale getirdi. 90'ların kuraklığı ise, her kaynağı kurutmuş bulunuyor… Çelik Gülersoy

Boyut (cm.): 23x33, Sayfa Sayısı: 191, Basım Yeri: İstanbul, Basım Tarihi: 1995, Kapak Türü: Karton kapak, Kağıt Türü: 1. hamur